Tussen kaart en code

Welkom, beste lezers van mijn dagboek. Mijn naam is Aleksandr Annenkov.

Ik ben opgeleid als geograaf. Ik studeerde af aan de faculteit Geografie van de Staatsuniversiteit van Perm en begon mijn loopbaan met GIS, cartografie en stedenbouw. Een kaart is voor mij daarom nooit slechts een afbeelding van een gebied geweest. Het is een manier om losse gegevens tot een systeem te verbinden, relaties tussen objecten te zien en te begrijpen waarom een ruimte zo is ingericht.

Waarschijnlijk voelde de overstap van geografie naar digitale technologie daarom veel natuurlijker dan hij van buitenaf lijkt. Eerst waren er ruimtelijke gegevens en geografische informatiesystemen, daarna informatiemodellering, gegevensvereisten, gemeenschappelijke gegevensomgevingen en de digitalisering van infrastructuur. Later kwamen daar classificatiestelsels, machineleesbare documenten, ontologieën, kennisbanken, digitale tweelingen en kunstmatige intelligentie bij.

De namen van technologieën veranderen snel, soms sneller dan presentaties over de vorige technologie kunnen worden bijgewerkt. Achter die namen blijft voor mij dezelfde vraag staan: hoe beschrijven we de complexe werkelijke wereld zo dat we zinvol met haar digitale weergave kunnen werken?

In de geografie leren we het systeem achter een afzonderlijk object te zien. Een rivier bestaat binnen een stroomgebied; een stad hangt samen met ligging, reliëf, vervoersverbindingen en geschiedenis; een landschap is het resultaat van talloze processen uit verschillende perioden. Met digitale systemen gaat het ongeveer net zo. Een model, document of gegevensverzameling wordt pas echt bruikbaar als de plaats, relaties, herkomst en verdere toepassing ervan duidelijk zijn.

Daar komt mijn professionele belangstelling voor de digitale transformatie van infrastructuur vandaan. Ik wil begrijpen hoe gegevens technische kennis worden, hoe normatieve eisen machineleesbaar worden, hoe informatiemodellen aansluiten op werkelijke processen en hoe kunstmatige intelligentie voldoende gestructureerde context krijgt om een nuttig hulpmiddel te worden, in plaats van het zoveelste indrukwekkende venster met een knop ‘Genereren’.

Onderwijs is een ander belangrijk deel van dit verhaal. Wanneer je studenten of collega's uitlegt hoe informatiemodellering, digitale platforms of gegevens werken, ontdek je al snel ook de zwakke plekken in je eigen begrip. Een goede uitleg is onverbiddelijk voor fraaie maar lege formuleringen. Misschien ontleed ik complexe onderwerpen daarom graag totdat achter de terminologie weer zichtbaar wordt hoe het systeem werkelijk werkt.

Deze manier van kijken verdwijnt niet buiten het werk. Ik ben geïnteresseerd in steden, natuurlijke landschappen, geschiedenis, wegen, architectuur, fotografie en reizen. Ik zie ze vooral als een gelegenheid om stil te staan en te begrijpen waarom een stad juist hier ontstond, hoe dit landschap er vroeger uitzag, hoe mensen de ruimte aan hun behoeften aanpasten en wat uit het verleden haar nog steeds bepaalt.

Zo ontstond dit dagboek. Reizen en technologie, geografie en digitale producten, foto's en lange teksten kunnen hier naast elkaar bestaan. Op het eerste gezicht lijken de onderwerpen behoorlijk verschillend. Voor mij worden ze verbonden door één gewoonte: verder kijken dan de eerste indruk en proberen te begrijpen hoe dingen in elkaar zitten.

Waarschijnlijk bevind ik me daarom nog altijd ergens tussen kaart en code.

En volgens mij bevalt het me daar prima.